Mijn ervaring met het kweken van het Europees baardmannetje.

September 2003 werd ik gebeld door Jan Derison dat ik het bestelde koppeltje baardmannetjes kon komen ophalen. Dus snel een afspraak gemaakt en er heen gereden. Het was voor ons onvoorstelbaar om te zien hoe Jan er in geslaagd is om op een kleine beperkte ruimte met al deze insecteneters te kweken, en omdat het houden en kweken van insectenetende vogels voor mij nieuw is, had ik een lijstje met vragen gemaakt over de verzorging, kweek, ziektes enzovoort. Alle deze vragen werden door Jan uitgebreid beantwoord.
Ook kreeg ik onderstaande lijst van hoe hij zijn voer samenstelde,

6 gram Lundy Eendevoer
10 gram Comventavis vitamine preparaat
5 gram Nekton MSA (minerale en vitamine d3)
3 gram Tagetus (gemaakt van afrikaantjes) heeft zeker zin voor vogels met geel in de bevedering
20 gram Panade: mix van-- kindermeel, havermout/ bambix, bloempollen.
44 gram
350 gram Beschuitmeel
800 gram Eieren (+l- 14 eieren)
--------------
1194 gram Eivoer.
300 gram Orlux Universeel
60 gram Pinky's
60 gram Buffalo
--------------
1674 gram Voer
100 gram Wildzangzaad
--------------
1774 gram Voer

Als er jongen zijn, de hoeveelheid pinky’s en buffalo verhogen.

Al deze producten zijn te verkrijgen bij Jan Konings te Bakel.
Omdat ik maar één koppel insectenetende vogels heb, maak ik wel het voer volgens dit recept maar ik gebruik maar de helft van de genoemde hoeveelheden, verdeel dit in porties en vries dit in. Wanneer ik voer nodig heb, haal ik een bakje uit de diepvries en zo heb ik altijd de beschikking over vers voer.
Op dit voer doen de baardmannetjes het goed. In de winter kregen ze er nog een bakje met fijne zaden bij waar ze ook van aten. Zorg wel dat de vogels miniaal 12 uur licht of schemer hebben zodat ze voldoende tijd hebben om voedsel tot zich te nemen, zeker wanneer het vriest, is dit van levensbelang voor deze vogels, want insectenetende vogels hebben nu eenmaal een snellere spijsvertering dan onze zaadeters. De vogels kwamen goed de winter door, het is een mooi gezicht als de vogels gaan slapen, is het net of er een bol op de stok zit zo dicht zitten de vogels bij elkaar. Alleen aan de staarten is te zien dat het 2 vogel zijn.
Half april kon je merken aan de vogels dat ze in broedconditie kwamen, maar iedereen zegt: niet te vroeg beginnen. Op een morgen lag er een eitje kapot op de bodem van de volière, dus nu toch maar besloten om nestkastjes op te hangen en de baardmannetjes nestmateriaal te gegeven en kijken wat er ging gebeuren. Alle nestkastjes werden zowel door de man als door de pop geïnspecteerd en nadat besloten was waar het nest moest komen sleepten ze wat met nestmateriaal. De volgende morgen lag er dan ook een eitje in het nest, ik dacht dit gaat goed, maar de andere morgen wel een eitje maar in een ander nest kastje en zo ging het een paar dagen door; elke dag een eitje in een ander nestkastje, maar broeden Ho maar.
Eens met kwekers gebeld die vertelden dat de eieren wel bevrucht zouden zijn en uitgebroed konden worden door een kanarie. Het geluk wilde dat ik een kanarie op onbevruchte eieren had zitten, dus de eitjes van de baardman eronder en inderdaad ze waren bevrucht en kwamen uit, maar de kanariepop voerde ze niet. Als je ook kijkt wat voor tekening de jonge baardmannen in de bek hebben begrijp je ook waarom ze niet gevoerd werden.
In de tussen tijd had ik in de volière bij de baardmannetjes een nestkastje aangekleed met brem, dit viel schijnbaar in de smaak want in dit nestkastje maakten ze een pracht nest en werden 5 eitjes gelegd. 3 eitjes kwamen na 12 dagen broeden uit. Zou het dan nu lukken jongen op stok te krijgen? Bij het broeden wisselen beide vogels elkaar regelmatig af. Als er jongen zijn blijft de pop de eerste dagen op het nest en het mannetje draagt voedsel aan voor de pop die dan de jongen voert. Bij de 3e dag voeren man en pop samen de jongen en houden ze om de beurt de jongen warm. Zorg dat wanner er jongen zijn er een schoteltje met water in de volière staat, de baardmannetje wassen de pinky’s en buffalo wormen eerst eer ze deze aan de jongen voeren. De eerste dagen voeren ze meer buffalo wormen dan pinky’s en ook miereneitjes worden graag gevoerd aan de jongen. De jongen groeiden goed en moesten dus met de 5e dag gering worden met ringmaat 2.7 mm. Ze zijn dan nog pikzwart zonder een veertje of dons, dit is dus echt een drama. ik heb al zeer veel vogels geringd van groot tot klein maar nog nooit was ik zolang bezig om vogels te ringen als bij de jonge baardmannetjes, de poten en tenen zijn zo vlezig dat het wel elastiek lijkt. Maar goed de jongen waren geringd, van één bloede het pootje, maar na dit verzorgt te hebben leek het goed te gaan, alleen toen de jongen na 12 dagen uit het nest kwamen bleek dat dit jong toch een klompvoetje had en dus heb ik dit jong maar dood gemaakt. Wanneer de jongen met wat grotere ringen geringd zouden mogen worden zou dit minder problemen geven. Al bij het uitvliegen is vast te stellen welk geslacht de jongen hebben jonge mannen hebben een gele snavel en bij de jonge poppen is deze zwart, ook is bij de jonge mannen het zwart rond het oog intenser aanwezig. Het volgende nestje zal ik proberen ze een dag eerder te ringen om te kijken of dit dan makkelijker gaat. Al vrij vlug begonnen de vogels aan een nieuw nest, weer 5 eitjes die allemaal uit kwamen. Je hoeft niet in het nest te kijken of er jongen zijn want alle doppen van de eieren worden op een plaats in de volière gebracht. Nest controle is bij de baardmannetjes geen enkel probleem.
Helaas heb ik deze jongen niet moeten ringen want na een zeer koude nacht; de pop had de jongen niet warm gehouden; leefden ze nog wel, maar nadat de jongen op temperatuur waren, hebben ze het toch niet gered, ze waren al te ver verzwakt. Kort daarna kwam nestje 3, ook weer 5 eitjes waarvan er 3 uit kwamen, deze jongen heb ik na 4 dagen geprobeerd om te ringen wat niet ging . Op de 5e dag ging het wel, maar weer met weel geduld en moeite.
De baardmannetjes gebruiken voor elk legsel een ander nestkastje waar ze met jutte een mooi nestje maakten. Ook nu waren ze met 12 dagen uit het nest, het mannetje gedraagt zich dan agressief tegenover mij wanneer ik in de volière kom, hij blaast en dreigt met zijn hele lichaam en scheert rakelings over mijn hoofd, zo zorgzaam is hij voor zijn jongen. De jongen zitten een paar dagen bij elkaar op de grond en worden dan door beide ouders gevoerd. Enkele dagen later zitten ze op stok, het gaat bij deze vogels allemaal verrassend snel.
Van deze jongen heb ik er één dood moeten maken, deze tolde over de bodem van de volière. Jan gebeld met de vraag wat er met dit jong aan de hand zou kunnen zijn en wat er aan te doen was. Het zou gaan om een bacterie in de hersenen waar je baytril voor kunt gegeven, maar de kans op genezing was minimaal dus heb ik dit jong maar uit zijn lijden verlost.
De vogels begonnen nog aan nestje 4, maar helaas is de pop gestorven aan legnood toen op een morgen de buiten temperatuur maar 6 graden was,zat ze op de bodem van de volière. Ik heb haar direct gepakt en warm gezet maar helaas mocht het niet meer baten, een uur later was ze dood, einde van de kweek met de baardmannetjes. Voor volgend jaar ik heb weer een koppel besteld en wil volgend jaar met 2 koppels proberen te kweken. Baardmannetjes zijn mooie vogels die altijd actief bezig zijn, en die makkelijk met kleine zaadeters samen gehouden kunnen worden zoals putters, groenlingen en sijzen, ze zijn totaal niet agressief tegen over deze vogels, ook niet wanneer er eieren of jongen zijn.
Als nestkastje werd een gewoon hazarkastje gebruikt en een half open kastje. In al deze nestkastjes maakten ze een nest of het nu voorzien was van aankleding in de vorm van brem of gewoon kaal het maakte ze niets uit. Het nest kastje wat de groenlingen in gebruik hadden lieten ze met rust.
Baardmannetjes zijn eigenlijk vogels die weinig problemen geven alleen op het ringen na, want alleen daarvoor zou je ze niet kweken, maar misschien komt er voor de ringmaat nog wel eens een oplossing.
Daar het Europese baardmannetje van nature in rietlanden voor komt is het goed te kweken in een kale kweekbox van 1m breed, 2 meter diep en 2 meter hoog. Wel doe je de vogels een plezier door bossen riet of takken in de volière te plaatsen, ze zoeken deze af op insecten en andere voor hun eetbare of interessante zaken.
De jongen heb ik na 32 dagen bij de ouders weggehaald, niet omdat ze werden verjaagd, maar omdat ik bang was wanneer er weer jongen waren, de oude jongen het voer voor de nieuwe jongen op zouden eten.
Het Europese baardmannetje is een vogeltje dat zeker een plaats in onze volières verdient, zingen doen ze niet maar hun levendigheid en kleur en tekening maken dit alles ruimschoots goed.
En ook op tentoonstelling zullen het zeker vogels zijn die hun punten verdienen.

Piet de dreu